Tầm soát ung thư là gì? Lợi ích, quy trình và chi phí thực hiện 

Ung thư thường tiến triển âm thầm trong giai đoạn đầu và ngày càng có xu hướng trẻ hóa. Chính vì vậy, việc tầm soát ung thư đang là một trong những lựa chọn hàng đầu để chủ động chăm sóc sức khỏe toàn diện giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường khi bệnh chưa có triệu chứng, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

1. Tầm soát ung thư là gì?

Tầm soát ung thư là quá trình thực hiện các xét nghiệm và phương pháp chẩn đoán nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu ung thư hoặc các tổn thương tiền ung thư khi người bệnh chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Việc tầm soát giúp bác sĩ nhận diện nguy cơ bệnh lý từ sớm, từ đó có kế hoạch theo dõi hoặc can thiệp kịp thời, hiệu quả.

Hoạt động tầm soát ung thư thường được thực hiện định kỳ, đặc biệt cần thiết với những người có yếu tố nguy cơ cao như tiền sử gia đình có người mắc ung thư, lối sống không lành mạnh hoặc độ tuổi trung niên trở lên.

2. Lợi ích của tầm soát ung thư

Tầm soát ung thư không chỉ giúp phát hiện bệnh sớm mà còn mang lại nhiều giá trị thiết thực trong việc bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống. Việc chủ động kiểm tra định kỳ giúp mỗi người kiểm soát tốt hơn nguy cơ bệnh lý và có hướng can thiệp kịp thời khi cần thiết.

• Phát hiện sớm, tỷ lệ chữa khỏi cao: Ung thư ở giai đoạn sớm thường chưa lan rộng, khả năng điều trị thành công cao hơn rất nhiều so với giai đoạn muộn. Tầm soát giúp phát hiện bệnh ngay khi tổn thương còn nhỏ, tăng cơ hội chữa khỏi và hạn chế các phương pháp điều trị xâm lấn.

• Tăng thời gian sống & chất lượng sống: Phát hiện và điều trị sớm không chỉ giúp kéo dài tuổi thọ mà còn duy trì chất lượng sống tốt hơn, giảm đau đớn, mệt mỏi và tác động tiêu cực đến sinh hoạt, công việc hằng ngày.

• Giảm biến chứng và di căn: Ung thư không được phát hiện kịp thời có thể tiến triển nhanh, gây biến chứng nặng nề và di căn sang các cơ quan khác. Tầm soát định kỳ giúp kiểm soát tiến triển bệnh, giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

• Giảm chi phí dài hạn: Chi phí điều trị ung thư giai đoạn muộn thường rất cao, kéo dài và phức tạp. Trong khi đó, tầm soát ung thư sớm giúp tiết kiệm đáng kể chi phí điều trị lâu dài, giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh và gia đình.

• Bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình: Chủ động tầm soát ung thư không chỉ là cách chăm sóc sức khỏe cá nhân mà còn giúp gia đình an tâm hơn, giảm nguy cơ mất mát và ảnh hưởng tâm lý khi bệnh được phát hiện quá muộn.

3. Ai nên thực hiện tầm soát ung thư?

Tầm soát ung thư được khuyến nghị cho nhiều đối tượng khác nhau, đặc biệt là những người có yếu tố nguy cơ cao. Việc xác định đúng đối tượng giúp nâng cao hiệu quả phát hiện sớm và phòng ngừa bệnh lý nguy hiểm. Cụ thể:

Người có tiền sử gia đình mắc ung thư

Những người có người thân cận huyết như ông, bà, bố, mẹ, anh chị em ruột từng mắc ung thư có nguy cơ cao hơn so với dân số chung. Trong trường hợp này, tầm soát ung thư định kỳ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và chủ động theo dõi sức khỏe lâu dài.

Người có thói quen sinh hoạt không lành mạnh

• Hút thuốc lá lâu năm, có nguy cơ cao mắc ung thư phổi, ung thư vòm họng.

• Uống nhiều rượu bia, dễ gặp các bệnh lý ung thư gan, dạ dày, thực quản.

• Làm việc trong môi trường ô nhiễm, tiếp xúc hóa chất độc hại có nguy cơ tổn thương tế bào và phát sinh ung thư cao hơn.

Người mắc bệnh lý mạn tính

• Viêm gan B, viêm gan C mạn tính có nguy cơ tiến triển thành ung thư gan nếu không được theo dõi và kiểm soát tốt.

• Viêm teo dạ dày, viêm dạ dày, đại tràng mạn tính cần tầm soát để phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư.

Theo độ tuổi và giới tính

• Phụ nữ từ 35–40 tuổi trở lên nên tầm soát định kỳ các bệnh ung thư thường gặp như ung thư vú, ung thư cổ tử cung.

• Nam giới từ 50 tuổi trở lên có nguy cơ cao mắc ung thư tuyến tiền liệt, ung thư phổi, ung thư đại trực tràng nên được kiểm tra định kỳ.

4. Quy trình thực hiện tầm soát ung thư

Quy trình tầm soát ung thư thường được xây dựng chuẩn y khoa, chặt chẽ nhằm đảm bảo đánh giá chính xác nguy cơ và phát hiện sớm tổn thương bất thường. Tùy từng gói tầm soát và đối tượng, các bước có thể điều chỉnh linh hoạt nhưng cơ bản gồm:

Bước 1: Khám lâm sàng

Bác sĩ tiến hành thăm khám tổng quát, khai thác tiền sử bệnh lý cá nhân và gia đình, thói quen sinh hoạt, các triệu chứng bất thường (nếu có). Dựa trên kết quả khám lâm sàng và yếu tố nguy cơ, bác sĩ sẽ tư vấn danh mục xét nghiệm và phương pháp tầm soát phù hợp.

Bước 2: Xét nghiệm cận lâm sàng

• Xét nghiệm máu tìm các dấu ấn ung thư như AFP (ung thư gan), CEA (ung thư đại trực tràng), PSA (ung thư tuyến tiền liệt)… nhằm phát hiện nguy cơ sớm.

• Xét nghiệm phân để tầm soát ung thư đại trực tràng hoặc xét nghiệm tế bào học như Pap smear trong tầm soát ung thư cổ tử cung.

Bước 3: Chẩn đoán hình ảnh và thăm dò chức năng

Người bệnh có thể được chỉ định siêu âm, chụp X-quang, chụp CT (cắt lớp vi tính), MRI (cộng hưởng từ) hoặc nội soi dạ dày, đại tràng để quan sát trực tiếp tổn thương, phát hiện khối u hoặc các bất thường nghi ngờ ác tính.

Bước 4: Đọc kết quả và tư vấn

Bác sĩ chuyên khoa sẽ phân tích các chỉ số xét nghiệm và hình ảnh chẩn đoán, đưa ra kết luận ban đầu. Trường hợp phát hiện dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh có thể được chỉ định sinh thiết hoặc các xét nghiệm chuyên sâu để xác định chính xác bản chất tổn thương và hướng xử trí phù hợp.

5. 7 loại ung thư phổ biến và phương pháp tầm soát tương ứng

Ung thư có thể xuất hiện ở nhiều cơ quan khác nhau trong cơ thể, mỗi loại lại có đặc điểm tiến triển, yếu tố nguy cơ và phương pháp tầm soát riêng biệt. Việc hiểu rõ từng loại ung thư phổ biến và cách tầm soát tương ứng sẽ giúp người bệnh chủ động lựa chọn đúng phương pháp kiểm tra.

• Ung thư phổi

Ung thư phổi là một trong những loại ung thư có tỷ lệ tử vong cao do triệu chứng thường xuất hiện muộn, khi khối u đã lan rộng. Vì vậy, tầm soát sớm đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện tổn thương ngay từ giai đoạn đầu.

Những đối tượng có nguy cơ cao gồm người hút thuốc lá lâu năm, người hút thuốc lá thụ động, người từng hút thuốc, người trên 40–50 tuổi hoặc làm việc trong môi trường ô nhiễm, hóa chất độc hại. Hiện nay, chụp CT phổi liều thấp (LDCT) được xem là phương pháp tầm soát hiệu quả nhất, giúp phát hiện các nốt nhỏ mà X-quang thông thường khó nhận diện.

Với nhóm nguy cơ cao, việc tầm soát nên được thực hiện định kỳ mỗi năm một lần để theo dõi sự thay đổi của phổi theo thời gian.

• Ung thư vú

Ung thư vú là bệnh lý ác tính phổ biến ở nữ giới nhưng có tiên lượng rất tốt nếu được phát hiện sớm. Nhiều trường hợp ung thư vú giai đoạn đầu gần như không có triệu chứng rõ ràng, do đó tầm soát định kỳ là yếu tố then chốt.

Phụ nữ từ 35–40 tuổi trở lên, đặc biệt là người có tiền sử gia đình có người mắc ung thư vú, nên chủ động kiểm tra định kỳ. Tùy độ tuổi và mật độ mô tuyến vú, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm tuyến vú, chụp nhũ ảnh 3D (Mammography) hoặc chụp MRI trong các trường hợp nguy cơ cao.

Tần suất tầm soát thường được khuyến nghị 1–2 năm/lần, hoặc theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

• Ung thư tiêu hóa (Dạ dày – Đại trực tràng)

Ung thư đường tiêu hóa thường bắt nguồn từ các tổn thương tiền ung thư như viêm mạn tính, polyp hoặc loạn sản tế bào. Nếu không được phát hiện và xử trí sớm, các tổn thương này có thể tiến triển thành ung thư thực sự.

Những người trên 40 tuổi, người có tiền sử viêm loét dạ dày, đa polyp đại tràng, rối loạn tiêu hóa kéo dài hoặc có người thân mắc ung thư tiêu hóa nên được tầm soát định kỳ. Phương pháp phổ biến hiện nay là nội soi dạ dày – đại trực tràng bằng công nghệ NBI, giúp phóng đại hình ảnh và phát hiện sớm các tổn thương nhỏ, kết hợp xét nghiệm máu trong phân khi cần thiết.

Tần suất tầm soát thường từ 3–5 năm/lần, tùy kết quả và yếu tố nguy cơ cá nhân.

• Ung thư gan

Ung thư gan thường xuất hiện trên nền bệnh gan mạn tính và tiến triển âm thầm trong thời gian dài. Khi có triệu chứng rõ ràng, bệnh thường đã ở giai đoạn muộn, gây khó khăn cho điều trị.

Nhóm đối tượng cần tầm soát gồm người mắc viêm gan B, viêm gan C mạn tính, xơ gan, gan nhiễm mỡ nặng hoặc người uống rượu bia kéo dài. Phương pháp tầm soát cơ bản là siêu âm bụng kết hợp xét nghiệm chỉ số AFP-L3 hoặc PIVKA-II trong máu, giúp phát hiện sớm các bất thường tại gan.

Việc tầm soát ung thư gan nên được thực hiện định kỳ mỗi 6–12 tháng, đặc biệt với nhóm nguy cơ cao.

• Ung thư cổ tử cung

Ung thư cổ tử cung là một trong số ít loại ung thư có thể phòng ngừa và phát hiện rất sớm thông qua tầm soát định kỳ. Bệnh có liên quan mật thiết đến virus HPV và tiến triển chậm qua nhiều năm.

Phụ nữ đã từng quan hệ tình dục, trong độ tuổi 21–65, nên chủ động tầm soát. Các phương pháp thường được áp dụng gồm Pap smear, ThinPrep và xét nghiệm HPV, giúp phát hiện sớm tế bào bất thường hoặc nguy cơ nhiễm virus gây ung thư.

Tần suất tầm soát dao động từ 1–3 năm/lần, tùy phương pháp và khuyến cáo y khoa.

• Ung thư tuyến giáp

Ung thư tuyến giáp thường có diễn tiến chậm và tiên lượng tốt nếu phát hiện sớm. Tuy nhiên, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi khối u đã lớn.

Những người có nhân tuyến giáp, tiền sử tiếp xúc tia xạ vùng cổ hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh nên thực hiện siêu âm tuyến giáp định kỳ. Khi cần, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm hormone hoặc sinh thiết.

Tần suất tầm soát thường là 1 năm/lần.

• Ung thư tuyến tiền liệt (nam)

Ung thư tuyến tiền liệt là bệnh lý thường gặp ở nam giới lớn tuổi và có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng sống nếu phát hiện muộn.

Nam giới từ 50 tuổi trở lên, đặc biệt là người có tiền sử gia đình, nên thực hiện xét nghiệm PSA trong máu, kết hợp siêu âm tuyến tiền liệt khi có chỉ định.

Việc tầm soát nên được thực hiện 1–2 năm/lần để theo dõi nguy cơ bệnh lý.

• Ung thư buồng trứng/ tử cung (nữ)

Ung thư buồng trứng và tử cung thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn sớm, khiến việc phát hiện sớm gặp nhiều khó khăn.

Phụ nữ trên 35–40 tuổi, người có rối loạn nội tiết, tiền sử vô sinh – hiếm muộn hoặc gia đình có người mắc bệnh nên khám phụ khoa và siêu âm định kỳ. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm CA-125 để hỗ trợ đánh giá nguy cơ.

Tần suất tầm soát được khuyến nghị 1 năm/lần.

6. Tần suất tầm soát ung thư 

Tần suất tầm soát ung thư được xây dựng dựa trên đặc điểm dịch tễ và nguy cơ của từng nhóm đối tượng. Thực hiện đúng lịch tầm soát giúp phát hiện sớm các tổn thương bất thường và tối ưu hiệu quả theo dõi sức khỏe.

7 Lưu ý khi đi tầm soát ung thư

Để quá trình tầm soát ung thư đạt hiệu quả cao và cho kết quả chính xác, người bệnh cần lưu ý một số vấn đề quan trọng sau:

Thời điểm tầm soát ung thư nên được thực hiện định kỳ từ 6–12 tháng/lần, đặc biệt với những người có yếu tố nguy cơ cao hoặc đang mắc bệnh lý mạn tính. Việc duy trì tầm soát đều đặn giúp theo dõi sự thay đổi của cơ thể và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

Trước khi thực hiện tầm soát, người bệnh thường được yêu cầu nhịn ăn sáng để đảm bảo kết quả xét nghiệm máu và nội soi đạt độ chính xác cao. Ngoài ra, cần tuân thủ các hướng dẫn cụ thể của cơ sở y tế đối với từng loại xét nghiệm nhằm tránh sai lệch kết quả.

8. Địa chỉ tầm soát ung thư tại TP.HCM

TP. HCM là trung tâm y tế lớn, tập trung nhiều cơ sở khám chữa bệnh có năng lực chuyên môn cao trong lĩnh vực tầm soát và chẩn đoán ung thư. Tùy theo nhu cầu và điều kiện, người dân có thể lựa chọn bệnh viện công lập tuyến đầu hoặc các bệnh viện đa khoa với dịch vụ linh hoạt hơn.

Với những người mong muốn tầm soát ung thư định kỳ trong môi trường y tế hiện đại, dịch vụ nhanh gọn và được tư vấn kỹ lưỡng, Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ là một lựa chọn đáng cân nhắc tại TP. HCM.

Hệ thống cơ sở vật chất và trang thiết bị được đầu tư đồng bộ từ xét nghiệm tới các hệ thống chẩn đoán hình ảnh, thăm dò chức năng:

• Hệ thống máy CT GE Revolution Maxima 128 lát cắt tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) tự động định vị bệnh nhân, tối ưu liều chiếu, giảm nhiễu và tái tạo hình ảnh thông minh, mang lại hình ảnh sắc nét, hỗ trợ chẩn đoán nhanh chóng, chính xác và an toàn.

• Hệ thống X-quang kỹ thuật số hiện đại, cung cấp hình ảnh độ phân giải cao, sắc nét, hỗ trợ phát hiện sớm các tổn thương và bất thường cấu trúc.

• Hệ thống nội soi tiêu hóa Olympus CV-1500 (EVIS X1) là hệ thống nội soi tiêu hóa hiện đại hàng đầu hiện nay, được trang bị nhiều công nghệ tiên tiến, hỗ trợ chẩn đoán chính xác các bệnh lý đường tiêu hóa: Hình ảnh độ phân giải cao, sắc nét; Công nghệ nhuộm màu và phóng đại hình ảnh, hỗ trợ phát hiện sớm các tổn thương nhỏ và bất thường; Tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), hỗ trợ phát hiện sớm các tổn thương nghi ngờ ung thư với độ chính xác cao.

Bệnh viện sở hữu đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, hệ thống trang thiết bị chẩn đoán – xét nghiệm hiện đại, đáp ứng tốt các nhu cầu tầm soát ung thư phổ biến. Các gói tầm soát được xây dựng khoa học, linh hoạt theo độ tuổi và giới tính, giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe, hạn chế các xét nghiệm không cần thiết.

Đặc biệt, quy trình khám nhanh gọn, đặt lịch linh hoạt, không gian khám riêng tư và dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp giúp người bệnh an tâm khi thực hiện tầm soát định kỳ. Để thuận tiện hơn trong quá trình thăm khám, người bệnh có thể liên hệ hotline 1800 0027 hoặc đến trực tiếp Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ – 655 Lạc Long Quân, Phường Bảy Hiền, TP.HCM để được hỗ trợ đặt lịch nhanh chóng.